Szalik na drutach najlepiej zacząć od dobrania włóczki i ściegu, które dadzą miękką dzianinę bez podwijających się boków. Na pierwszy projekt sprawdzi się ścieg francuski, a na elastyczny, dwustronny szalik – ściągacz. Warkocze wymagają dodatkowego przekładania oczek, ale można je wykonać przy znajomości oczek prawych i lewych. O szerokości gotowego szalika decyduje próbka, nie sama liczba oczek podana we wzorze. Poniżej opisano przygotowanie robótki, trzy wzory oraz wykończenie, które nie usztywni końców.
Jakie druty i włóczkę przygotować na szalik?
Na początek najlepiej wybrać jasną, gładką włóczkę o średniej grubości, przeznaczoną na druty około 5–6 mm. Dobrze widać na niej pojedyncze oczka, więc łatwiej znaleźć pomyłkę. Ciemna przędza, moher i włóczki z pętelkami utrudniają kontrolę wzoru oraz prucie.
Szalik dotyka szyi, dlatego skład warto sprawdzić przed zakupem większej liczby motków. Miękka wełna merino lub jej mieszanka z akrylem zwykle sprawdza się lepiej niż szorstka wełna. Bawełna jest cięższa i mniej sprężysta, więc długi szalik może wyraźnie ciążyć.
- Włóczka: orientacyjnie 400–600 m na szalik o szerokości 20–25 cm i długości 160–180 cm; zużycie zależy od grubości przędzy i ściegu.
- Druty: rozmiar zalecany na etykiecie jako punkt wyjścia; proste albo na żyłce, używane do pracy w rzędach.
- Igła dziewiarska z tępym końcem: do chowania nitek.
- Nożyczki, centymetr i znaczniki: do wykończenia oraz zaznaczania fragmentów wzoru.
- Drut pomocniczy: potrzebny do opisanego dalej warkocza.
Wszystkie motki powinny pochodzić z tej samej partii farbowania. Numer partii znajduje się na banderoli. Różnica odcienia bywa niewidoczna w motkach, ale po przerobieniu tworzy wyraźny pas.
Próbka i obliczenie liczby oczek
Przed rozpoczęciem szalika należy wykonać próbkę wybranym ściegiem, najlepiej o wymiarach co najmniej 15 × 15 cm. Następnie wyprać ją zgodnie z etykietą włóczki, wysuszyć na płasko i dopiero wtedy zmierzyć. Niektóre przędze po zamoczeniu wydłużają się, a ściągacz może zmienić stopień ściągnięcia.
Oczka liczy się na środkowym odcinku próbki, bez brzegów. Jeśli na 10 cm przypada 18 oczek, szalik szeroki na 22 cm potrzebuje około 40 oczek: 18 × 22 ÷ 10 = 39,6. Wynik trzeba dopasować do powtarzalnego układu wzoru, uwzględniając również oczka brzegowe.
Próbkę należy mierzyć w takim stanie, w jakim będzie noszony szalik. Ściągacza nie rozciąga się na siłę, a warkocza nie spłaszcza pod obciążeniem.
Jeśli dzianina jest sztywna, warto sprawdzić druty o pół rozmiaru lub rozmiar większe. Jeśli między oczkami powstają zbyt duże prześwity, należy przetestować mniejsze. Sama zgodność z rozmiarem podanym na banderoli nie gwarantuje odpowiedniej miękkości.
Nabieranie oczek i prowadzenie pierwszych rzędów
Do szalika nadaje się nabieranie metodą długiego ogonka. Warto zostawić zapas nitki wynoszący orientacyjnie trzy–cztery szerokości planowanej robótki oraz kilkanaście centymetrów do schowania. Przy grubej włóczce bezpieczniej zostawić nieco więcej.
- Wykonać pętelkę początkową i umieścić ją na drucie. Wlicza się ją jako pierwsze oczko.
- Rozłożyć obie nitki na kciuku i palcu wskazującym. Nabierać kolejne oczka metodą długiego ogonka, bez mocnego zaciskania ich na drucie.
- Policzyć oczka dwukrotnie. Przy większej liczbie można umieszczać znacznik co 10 oczek.
- Odwrócić robótkę i przerobić pierwszy rząd zgodnie z wybranym wzorem.
- Po kilku rzędach sprawdzić liczbę oczek oraz szerokość początku szalika.
W opisanych niżej wzorach oczko prawe wykonuje się z nitką za robótką, a lewe – z nitką przed robótką. Przy zmianie rodzaju oczka nitkę przekłada się między końcówkami drutów, nie nad drutem. Przełożenie jej górą tworzy narzut, czyli dodatkowe oczko i zwykle nieplanowaną dziurkę.
Dwa wzory dla początkujących: francuski i ściągacz
Ścieg francuski – wszystkie oczka prawe
To najprostszy wariant na pierwszy szalik. Każdy rząd przerabia się oczkami prawymi, również po odwróceniu robótki. Powstają poprzeczne karby, a obie strony wyglądają podobnie.
Liczba oczek może być dowolna, dobrana z próbki. Jeżeli wychodzi 18 oczek na 10 cm, nabranie 40 oczek da około 22 cm szerokości. Nie trzeba dodawać osobnych oczek brzegowych – w tym wariancie wszystkie przerabia się jednakowo.
Po wykonaniu każdego rzędu należy odwrócić robótkę i ponownie przerobić wszystkie oczka na prawo. Pierwsze oczko warto prowadzić blisko końcówki drutu, bez rozciągania odstępu między drutami. Ogranicza to luźne pętle na boku.
Długość mierzy się po rozłożeniu szalika na płasko, bez naciągania. Ścieg francuski jest sprężysty i pod własnym ciężarem może się wydłużyć. Dlatego wymiar mokrej, wysuszonej próbki ma tu szczególne znaczenie.
Ściągacz 2 × 2 – szalik elastyczny i dwustronny
Ściągacz tworzą naprzemienne kolumny dwóch oczek prawych i dwóch lewych. Dzianina zwęża się w spoczynku, ale łatwo rozciąga na szerokość. Na szalik należy obliczać oczka na podstawie próbki pozostawionej swobodnie.
W tym wariancie nabiera się wielokrotność 4 plus 2 oczka brzegowe, na przykład 42 oczka. Pierwsze i ostatnie oczko każdego rzędu przerabia się na prawo. Między nimi w pierwszym rzędzie powtarza się: 2 prawe, 2 lewe.
W następnych rzędach oczka środkowe przerabia się tak, jak schodzą z drutu: prawe nad prawymi, lewe nad lewymi. Oczko prawe wygląda jak litera „V”, a lewe ma z przodu poprzeczną wypukłość. Po odwróceniu robótki wygląd oczek się zmienia, dlatego nie należy automatycznie zaczynać środka każdego rzędu od dwóch prawych.
Przy przechodzeniu z oczek prawych na lewe warto lekko kontrolować napięcie nitki. Zbyt luźna nitka daje powiększone odstępy między kolumnami. Nie należy jednak zaciskać całej robótki, ponieważ szalik straci miękkość.
Szalik z warkoczem dla bardziej zaawansowanych
Warkocz z sześciu oczek na lewym tle
Przykładowy układ ma 30 oczek: 4 oczka brzegu francuskiego, 8 oczek lewego tła, 6 oczek warkocza, 8 oczek lewego tła i 4 oczka drugiego brzegu. Szerokość trzeba sprawdzić na próbce całego układu, ponieważ warkocz ściąga dzianinę.
W rzędach po prawej stronie robótki należy przerabiać kolejno: 4 prawe, 8 lewych, 6 prawych, 8 lewych, 4 prawe. Po lewej stronie układ wynosi: 4 prawe, 8 prawych, 6 lewych, 8 prawych, 4 prawe. Cztery skrajne oczka z obu stron zawsze pozostają prawe.
Pierwsze skrzyżowanie wykonuje się w 5. rzędzie, a następne co 8 rzędów: w 13., 21., 29. i dalej. W miejscu sześciu oczek warkocza należy przełożyć pierwsze 3 oczka na drut pomocniczy przed robótką, przerobić następne 3 na prawo, a następnie 3 oczka z drutu pomocniczego również na prawo.
W pozostałych rzędach obowiązuje podstawowy układ. Znacznik po obu stronach warkocza pomaga oddzielić go od tła, a licznik rzędów ogranicza pomyłki w odstępach skrzyżowań. Brzegi francuskie zmniejszają podwijanie boków, ale wzór nie jest dwustronny – tył będzie wyglądał inaczej niż przód.
Zamykanie oczek, chowanie nitek i suszenie
Oczka należy zamykać luźno, zgodnie ze wzorem: prawe na prawo, lewe na lewo. Po przerobieniu dwóch oczek pierwsze przeciąga się nad drugim, następnie przerabia kolejne i powtarza czynność. Jeśli koniec wychodzi węższy od szalika, można użyć drutu o rozmiar większego.
Po zamknięciu ostatniego oczka należy odciąć nitkę z zapasem około 15 cm i przeciągnąć ją przez pozostałą pętlę. Końcówki chowa się igłą po lewej stronie, prowadząc je przez kilka centymetrów między oczkami i zmieniając kierunek. Nie należy mocno ściągać nitki, bo powstanie marszczenie.
Gotowy szalik trzeba wyprać zgodnie z zaleceniami producenta włóczki. Nadmiar wody odcisnąć w ręczniku, bez wykręcania, a następnie rozłożyć szalik na płasko. Brzegi wyrównuje się dłonią; ściągacza nie rozciąga się do maksymalnej szerokości.
Mokrego szalika nie należy wieszać. Ciężar wody może trwale wydłużyć dzianinę i zdeformować końce.